Oud en nieuw
Het Arnhemse Klarendal is een wijk met een verhaal. Ooit gebouwd vanaf 1830 als authentieke volksbuurt met kleine arbeiderswoningen, heeft de wijk een bewogen geschiedenis achter de rug. Waar Klarendal in de jaren '80 en '90 nog bekendstond als een verwaarloosde probleemwijk geteisterd door drugsoverlast en criminaliteit, is het vandaag de dag een landelijk symbool van succesvolle gebiedstransformatie. Maar wat schuilt er achter de hippe gevels van het Modekwartier?
Krachtwijk wordt Modekwartier
De echte omslag begon rond 2007, toen minister Vogelaar Klarendal aanwees als ‘krachtwijk’. Hoewel de bewoners destijds vonden dat het wel meeviel met de problemen, zette woningcorporatie Volkshuisvesting Arnhem samen met de gemeente en diverse partners een ambitieus plan in gang: 100%Mode.
Het doel was tweeledig: de economische vitaliteit terugbrengen en Arnhem op de kaart zetten als modestad. Leegstaande winkelpanden aan de Klarendalseweg werden opgeknapt en tegen gereduceerd tarief verhuurd aan creatieve ondernemers, vaak afgestudeerden van de Arnhemse modeacademie ArtEZ. Iconische gebouwen zoals Station Klarendal – een herbouwd monumentaal postkantoor – en hotel Modez markeren nu de entree van dit creatieve cluster.
Rotte kiezen
De gentrificatie van Klarendal is geen toeval, maar het resultaat van diverse investeringspraktijken. Onderzoekers onderscheiden drie soorten investeerders in de wijk:
- De Rationele Belegger: Partijen die handelen op basis van algoritmes en digitale data (zoals Funda-zoekgedrag) om winsten te maximaliseren op plekken waar het 'opbrengstgat' tussen verwaarlozing en herontwikkeling het grootst is.
- De Esthetische Ondernemer: Investeerders die 'rotte kiezen' opkopen en in oude luister herstellen met aandacht voor historische details zoals speklagen en Belgisch blauwsteen.
- De Thuisrealiseerder: Bewoners, waaronder veel Turkse eigenaren en deelnemers aan kluswoningprojecten, die investeren in de gebruikswaarde van hun huis om er een duurzaam thuis van te maken.
Sinds 2000 is het aandeel eigenwoningbezit in de wijk bijna verdubbeld.
De onzichtbare muur
Ondanks de fysieke successen (Klarendal won in 2011 de Gulden Feniks) blijft de sociale realiteit complex. De wijk is inmiddels verdeeld in 'drie derden': een derde creatieve nieuwkomers, een derde bewoners met migratieachtergrond en een derde oud-Klarendallers.
Hoewel ze dezelfde stoep delen voor hun dagelijkse 'stoepcultuur', leven deze groepen vaak langs elkaar heen. Onderzoekers spreken van sociale tektoniek: groepen die als tektonische platen langs elkaar schuren zonder echt te mengen. Er lijkt een 'onzichtbare muur' te bestaan tussen huurders en kopers.
Culturele potluck
Hoe doorbreek je die sociale onverschilligheid? In Klarendal gebeurde dat door acties zoals het Ballroom Theater (2007-2009). Dit unieke evenement mengde opzettelijk 'hoge' en 'lage' cultuur: Turkse worstelaars op het podium met een operazangeres, of een modeshow waar Klarendallers met hun honden in designkleding paradeerden. Dergelijke community art loste de problemen (zoals hondenpoep) niet op, maar creëerde wel een gedeelde geschiedenis en een moment van erkenning voor alle bewoners.
Vrij naar: Klarendal: tussen volkbuurt en elitewijk
